<\/p>\n
Cholesterol jest woskowat\u0105, t\u0142ust\u0105 substancj\u0105 we krwi. Cz\u0119\u015b\u0107 cholesterolu jest wytwarzana przez organizm, g\u0142\u00f3wnie w w\u0105trobie, a reszta pochodzi ze zwierz\u0119cych produkt\u00f3w spo\u017cywczych, takich jak czerwone mi\u0119so, ser, mas\u0142o i jajka. Cholesterol jest g\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem b\u0142on kom\u00f3rkowych (zewn\u0119trznej bariery kom\u00f3rek) i surowcem do wytwarzania wielu hormon\u00f3w i witamin. W zwi\u0105zku z tym cholesterol jest niezb\u0119dny dla \u017cycia i zdrowia. Jako substancja t\u0142usta cholesterol nie miesza si\u0119 dobrze z wod\u0105. Nie mo\u017ce wi\u0119c swobodnie unosi\u0107 si\u0119 we krwi i musi by\u0107 \u201ezapakowany\u201d w okre\u015blone bia\u0142ka. Bia\u0142ka te zwane s\u0105 lipoproteinami, a najbardziej znane z nich to lipoproteiny o niskiej g\u0119sto\u015bci (LDL) i lipoproteiny o wysokiej g\u0119sto\u015bci (HDL).<\/p>\n
Cholesterol LDL jest bardzo wa\u017cn\u0105 lipoprotein\u0105 odpowiedzialn\u0105 za rozprowadzanie cholesterolu we krwi po organizmie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi ma jednak zbyt wysoki poziom cholesterolu LDL, kt\u00f3ry cz\u0119sto gromadzi si\u0119 w \u015bcianach naczy\u0144 krwiono\u015bnych. Zostaje tam zatrzymany i zmodyfikowany: w ten spos\u00f3b powstaje tzw. \u201eblaszka mia\u017cd\u017cycowa\u201d. Blaszki te mog\u0105 si\u0119 rozwija\u0107 w ka\u017cdym naczyniu krwiono\u015bnym w organizmie, r\u00f3wnie\u017c w sercu, nogach i m\u00f3zgu. Im wi\u0119cej cholesterolu zatrzymuje si\u0119 w blaszce, tym bardziej ona ro\u015bnie. Kiedy jest na tyle du\u017ca, \u017ce mo\u017ce cz\u0119\u015bciowo zablokowa\u0107 przep\u0142yw krwi w naczyniach wie\u0144cowych, mo\u017ce spowodowa\u0107 objawy takie jak dusznica bolesna (dyskomfort w klatce piersiowej) podczas wysi\u0142ku fizycznego. Ca\u0142kowite zablokowanie t\u0119tnicy dostarczaj\u0105cej krew do serca prowadzi do zawa\u0142u serca, pierwszej przyczyny \u015bmierci w krajach rozwini\u0119tych.<\/p>\n
Przy bardzo wysokim st\u0119\u017ceniu cholesterolu LDL (> 190 mg\/dl; > 5\u00a0mmol\/l) powinno si\u0119 przeprowadzi\u0107 dalsz\u0105 diagnostyk\u0119, poniewa\u017c mo\u017ce to oznacza\u0107 hipercholesterolemi\u0119 rodzinn\u0105 (patrz poni\u017cej). Zmiany stylu \u017cycia mog\u0105 spowodowa\u0107 zmniejszenie st\u0119\u017cenia LDL o oko\u0142o 10-15%. Je\u015bli zmiany stylu \u017cycia nie wystarcz\u0105 do osi\u0105gni\u0119cia warto\u015bci docelowych, mo\u017cna w\u0142\u0105czy\u0107 leczenie statynami, ezetymibem lub inhibitorami PCSK9 (patrz rozdzia\u0142 dotycz\u0105cy lek\u00f3w<\/a>).<\/p>\n Cholesterol HDL by\u0142 zwykle nazywany \u201edobrym cholesterolem\u201d, poniewa\u017c jego wysoki poziom wi\u0105za\u0142 si\u0119 z mniejszym wyst\u0119powaniem chor\u00f3b sercowo-naczyniowych. Jednak w ostatnich latach ten pogl\u0105d si\u0119 zmieni\u0142. Same warto\u015bci cholesterolu HDL nie m\u00f3wi\u0105 nic o jego jako\u015bci, kt\u00f3rej nie da si\u0119 zmierzy\u0107 poprzez zwyk\u0142e badania laboratoryjne. Ponadto badania nie wykaza\u0142y, jakoby leki zwi\u0119kszaj\u0105ce poziom HDL prowadzi\u0142y do zmniejszenia zachorowalno\u015bci na choroby serca. Dlatego nie nale\u017cy przeprowadza\u0107 analizy ryzyka na podstawie poziomu cholesterolu HDL, ani stosowa\u0107 \u201ewsp\u00f3\u0142czynnik\u00f3w\u201d sugeruj\u0105cych, \u017ce wysoki poziom HDL mo\u017ce r\u00f3wnowa\u017cy\u0107 wysoki poziom LDL.<\/p>\n Lp(a) to kolejna lipoproteina, kt\u00f3ra obecnie nadal nie jest powszechnie znana i mierzona, chocia\u017c stanowi istotny czynnik ryzyka chor\u00f3b serca. Poziom Lp(a) podawany jest w mg\/dl (po\u017c\u0105dane st\u0119\u017cenie to <30 mg\/dl) lub mmol\/l (po\u017c\u0105dane st\u0119\u017cenie to < 75 mmol\/l). O warto\u015bci Lp(a) decyduj\u0105 geny i nie zmienia si\u0119 ona zbytnio w ci\u0105gu ca\u0142ego \u017cycia. Dlatego zazwyczaj wystarczy zmierzy\u0107 j\u0105 tylko raz w \u017cyciu. Obecnie istnieje niewiele sposob\u00f3w leczenia s\u0142u\u017c\u0105cych obni\u017ceniu poziomu Lp(a); s\u0105 to: 1) inhibitory PCSK-9: przeciwcia\u0142a obni\u017caj\u0105ce st\u0119\u017cenie cholesterolu LDL, kt\u00f3re obni\u017caj\u0105 r\u00f3wnie\u017c poziom Lp(a) o oko\u0142o 30%; 2) afereza: forma dializy s\u0142u\u017c\u0105ca do usuwania Lp(a) z organizmu. Leczenie mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 konieczne, je\u015bli mimo niskiego st\u0119\u017cenia cholesterolu LDL, u pacjenta nadal wyst\u0119puj\u0105 incydenty kardiologiczne, takie jak\u00a0zawa\u0142 serca<\/a>\u00a0lub konieczno\u015b\u0107 przeprowadzania interwencji chirurgicznych, takich jak wszczepienie stentu lub bajpas\u00f3w. Mo\u017cliwo\u015bci leczenia powinny zosta\u0107 ocenione przez specjalistyczn\u0105 poradni\u0119 lipidow\u0105.<\/p>\n Tr\u00f3jglicerydy s\u0105 najbardziej powszechn\u0105 form\u0105 lipid\u00f3w w organizmie, wykorzystywan\u0105 g\u0142\u00f3wnie do magazynowania lipid\u00f3w. Wykazano zale\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy wysokim st\u0119\u017ceniem tr\u00f3jgliceryd\u00f3w a chorobami serca i czynnikami zwi\u0105zanymi ze stylem \u017cycia, takimi jak\u00a0cukrzyca<\/a>, nadwaga i oty\u0142o\u015b\u0107<\/a>, spo\u017cywanie alkoholu oraz siedz\u0105cy tryb \u017cycia<\/a>. St\u0119\u017cenie tr\u00f3jgliceryd\u00f3w jest dodatkow\u0105 informacj\u0105 dotycz\u0105c\u0105 twojego ryzyka. Leczenie koncentruje si\u0119 na zmianie stylu \u017cycia, mi\u0119dzy innymi uprawianiu sportu, zmniejszeniu spo\u017cycia alkoholu i optymalizacji od\u017cywiania, w tym stosowaniu diety bogatej w kwasy t\u0142uszczowe omega-3, a tak\u017ce optymalizacji leczenia cukrzycy. Do lek\u00f3w redukuj\u0105cych st\u0119\u017cenie tr\u00f3jgliceryd\u00f3w nale\u017c\u0105 fibraty. Mog\u0105 one by\u0107 konieczne, je\u015bli mimo zmiany stylu \u017cycia nadal wyst\u0119puj\u0105 powa\u017cne choroby serca, niskie st\u0119\u017cenie cholesterolu LDL i podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie tr\u00f3jgliceryd\u00f3w.<\/p>\n Hipercholesterolemia rodzinna (FH) jest jedn\u0105 z najcz\u0119stszych chor\u00f3b genetycznych charakteryzuj\u0105cych si\u0119 bardzo wysokim st\u0119\u017ceniem cholesterolu, zw\u0142aszcza cholesterolu LDL. Prowadzi do powa\u017cnych chor\u00f3b serca u m\u0142odych ludzi. Mutacja genu jednego z bia\u0142ek bior\u0105cych udzia\u0142 w transporcie cholesterolu LDL do w\u0105troby powoduje bardzo wysoki poziom cholesterolu LDL we krwi.<\/p>\n Dzisiaj wiemy, \u017ce hipercholesterolemia rodzinna jest bardziej powszechna ni\u017c si\u0119 kiedy\u015b wydawa\u0142o, poniewa\u017c cierpi na ni\u0105 oko\u0142o 1 na 200 do 1 na 300 os\u00f3b. Hipercholesterolemia rodzinna jest dziedziczona w spos\u00f3b \u201eautosomalny dominuj\u0105cy\u201d, co oznacza, \u017ce choroba wyst\u0119puje nawet w przypadku uszkodzenia tylko jednego genu. Je\u017celi jedno z rodzic\u00f3w jest chore, dzieci maj\u0105 50% szans na odziedziczenie genu i choroby.<\/p>\n Osoby dotkni\u0119te t\u0105 chorob\u0105 maj\u0105 bardzo wysokie st\u0119\u017cenie cholesterolu LDL od 190 mg\/dl (5 mmol\/l) do 400 mg\/dl (10 mmol\/l) i w m\u0142odym wieku cierpi\u0105 na choroby serca, zawa\u0142y serca i udary m\u00f3zgu. Osoby z hipercholesterolemi\u0105 rodzinn\u0105 zwykle zapadaj\u0105 na choroby serca ju\u017c po czterdziestym roku \u017cycia z powodu utrzymuj\u0105cego si\u0119 przez ca\u0142e \u017cycie wysokiego poziomu cholesterolu LDL. Jako choroba genetyczna, FH wyst\u0119puje w rodzinie. Je\u015bli wi\u0119c w rodzinie wyst\u0105pi\u0142a choroba serca w m\u0142odym wieku (<55 lat u m\u0119\u017cczyzn, <60 lat u kobiet) i\/lub kto\u015b z rodziny ma poziom cholesterolu LDL> 190 mg\/dl, nale\u017cy podejrzewa\u0107 hipercholesterolemi\u0119 dziedziczn\u0105. Innym objawem mog\u0105 by\u0107 \u017c\u00f3\u0142te z\u0142ogi cholesterolu w sk\u00f3rze \u2013 tzw. k\u0119pki \u017c\u00f3\u0142te, \u017c\u00f3\u0142taki \u2013 widoczne w r\u00f3\u017cnych miejscach, na przyk\u0142ad wok\u00f3\u0142 powiek, \u017c\u00f3\u0142tawy pier\u015bcie\u0144 wok\u00f3\u0142 t\u0119cz\u00f3wki oka i\/lub w \u017c\u00f3\u0142taki \u015bci\u0119gien d\u0142oni i \u0142okci, a cz\u0119\u015bciej \u017c\u00f3\u0142taki \u015bci\u0119gna Achillesa i innych \u015bci\u0119gien st\u00f3p.<\/p>\n Tylko badanie genetyczne mo\u017ce potwierdzi\u0107 obecno\u015b\u0107 hipercholesterolemii rodzinnej, jednak diagnoz\u0119 mo\u017cna postawi\u0107 nawet bez bada\u0144 genetycznych.<\/p>\n Osoby, kt\u00f3re maj\u0105 wysokie st\u0119\u017cenie cholesterolu (LDL-C> 190 mg\/dl, tj. >5 mmol\/l) lub pojawi\u0142y si\u0119 u nich na sk\u00f3rze, wok\u00f3\u0142 oczu lub na \u015bci\u0119gnach z\u0142ogi cholesterolu, a w ich wywiadzie lub ich wywiadzie rodzinnym wyst\u0119puj\u0105 problemy z wysokim st\u0119\u017ceniem cholesterolu LDL (LDL-C>190 mg\/dl, tj. >5 mmol\/l), zawa\u0142y serca, udary m\u00f3zgu lub operacje wszczepienia bajpas\u00f3w lub stent\u00f3w wie\u0144cowych przed 55\u201360 rokiem \u017cycia, powinny skonsultowa\u0107 si\u0119 z kardiologiem specjalizuj\u0105cym si\u0119 w leczeniu zaburze\u0144 lipidowych, endokrynologiem lub um\u00f3wi\u0107 si\u0119 na wizyt\u0119 w przyszpitalnej poradni lipidowej.<\/p>\n Po zdiagnozowaniu w rodzinie hipercholesterolemii rodzinnej za pomoc\u0105 badania genetycznego nale\u017cy poinformowa\u0107 wszystkich cz\u0142onk\u00f3w rodziny i przeprowadzi\u0107 u nich badania. Osoby, kt\u00f3re odziedziczy\u0142y gen FH, s\u0105 nara\u017cone na wysokie ryzyko chor\u00f3b serca, dlatego nale\u017cy natychmiast wprowadzi\u0107 zmiany stylu \u017cycia i rozpocz\u0105\u0107 leczenie w celu obni\u017cenia poziomu lipid\u00f3w, nawet w m\u0142odym wieku! Wczesne wykrycie i leczenie pozwala op\u00f3\u017ani\u0107 wyst\u0105pienie chor\u00f3b serca o dziesi\u0119ciolecia. U pacjent\u00f3w z FH bez chor\u00f3b sercowo-naczyniowych poziom cholesterolu LDL powinien by\u0107 ni\u017cszy ni\u017c 70 mg\/dl (1,8 mmol \/ l), a u pacjent\u00f3w z FH i chorob\u0105 sercowo-naczyniow\u0105 musi by\u0107 jeszcze ni\u017cszy i wynosi\u0107 poni\u017cej 55 mg\/dl (1,4 mmol \/ l).<\/p>\n Zmiany stylu \u017cycia, kt\u00f3re nale\u017cy natychmiast wprowadzi\u0107, obejmuj\u0105 diet\u0119 zdrow\u0105 dla serca<\/a>, regularne \u0107wiczenia fizyczne<\/a> i rzucenie palenia tytoniu<\/a> (w ka\u017cdej postaci). Poniewa\u017c zmiany stylu \u017cycia zwykle pozwalaj\u0105 obni\u017cy\u0107 st\u0119\u017cenie cholesterolu LDL tylko o oko\u0142o 10-15%, konieczne jest dodatkowe leczenie obni\u017caj\u0105ce st\u0119\u017cenie lipid\u00f3w (zazwyczaj statynami). Trzeba jednak jeszcze raz podkre\u015bli\u0107, \u017ce wczesne rozpoznanie i leczenie s\u0105 kluczem do zapobiegania niepotrzebnym i przedwczesnym zawa\u0142om serca, kt\u00f3re maj\u0105 dramatyczny wp\u0142yw na \u017cycie m\u0142odych ludzi.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Czym jest cholesterol? Cholesterol jest woskowat\u0105, t\u0142ust\u0105 substancj\u0105 we krwi. Cz\u0119\u015b\u0107 cholesterolu jest wytwarzana przez organizm, g\u0142\u00f3wnie w w\u0105trobie, a reszta pochodzi ze zwierz\u0119cych produkt\u00f3w spo\u017cywczych, takich jak czerwone mi\u0119so, ser, mas\u0142o i jajka. Cholesterol jest g\u0142\u00f3wnym sk\u0142adnikiem b\u0142on kom\u00f3rkowych (zewn\u0119trznej bariery kom\u00f3rek) i surowcem do wytwarzania wielu hormon\u00f3w i witamin. W zwi\u0105zku z […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3169,"parent":1680,"menu_order":2,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[56],"tags":[],"class_list":["post-1873","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","category-dbaj-o-zdrowie-swojego-serca"],"acf":[],"yoast_head":"\nCholesterol HDL<\/strong><\/h3>\n
Lipoproteina(a) (Lp(a))<\/strong><\/h3>\n
Tr\u00f3jglicerydy<\/strong><\/h3>\n
Hipercholesterolemia rodzinna (FH)<\/strong><\/h3>\n
Czym jest hipercholesterolemia rodzinna?<\/h4>\n
Czy choruj\u0119 na hipercholesterolemi\u0119 rodzinn\u0105?<\/h3>\n
Leczenie<\/strong><\/h3>\n